Op de steel van de bijl staat de W (van Wilhelmina) in de kleuren rood - wit - blauw. Klik op foto voor vergroting.

In oude kranten
Aan zulke schenkingen gaat meestal enig overleg met het museum vooraf, maar sommige spullen worden onaangekondigd opgestuurd. Begin dit jaar was het weer raak: uit een onopvallend pakket kwam een in oude kranten verpakte bijl tevoorschijn, met daaraan bevestigd een lange ijzeren sleutel (zie foto).

Hongerwinter
In de begeleidende brief geeft Catharina Dijkstra-Waterman (1929) uitleg over deze voorwerpen, die allebei nauw verbonden zijn met de manier waarop het gezin Waterman de hongerwinter, één van de zwartste periodes uit de Amsterdamse geschiedenis, heeft doorstaan. Catharina woont als tiener in de Indische Buurt en brengt daar de illegale kranten De Waarheid en Het Parool rond. Daarbij heeft ze veel profijt van de ijzeren sleutel, een loper die toegang geeft tot de trappenhuizen van portiekwoningen op haar route.

Met de loper op pad
In diezelfde tijd gaat Catharina’s vader op pad met de bijl, waarmee hij houten blokken van de trambaan loswrikt. Thuis stookt hij die op in een van groenteblikken gemaakt noodkacheltje, dat voor de nodige warmte zorgt, maar ook gebruikt wordt om de suikerbieten en bloembollen klaar te maken waarmee het gezin Waterman zich in leven te houdt. Bij deze zoektochten naar brandstof wordt vader Waterman enkele malen betrapt en slaagt hij er met behulp van de loper ternauwernood in om aan zijn achtervolgers te ontsnappen.

Bomen
Later gaat hij met zijn dochter regelmatig naar het toenmalige Zuiderzeepark (nu: Flevopark). Daar hakken ze met de bijl bomen om en worden daarbij een keer door de Grüne Polizei beschoten. Ze weten met boom en al te ontkomen, maar moeten die dan nog wel drie trappen omhoog slepen voordat ze thuis zijn. “Hoe we zoveel krachten konden opbrengen, is mij een raadsel”, schrijft mevrouw Dijkstra-Waterman. “Je verzette bergen in die tijd”.